Learn Lehçe free in your browser

Lehçe, Avrupa Birliği'nin en çok konuşulan dillerinden biri. Ana dili olarak 40 ila 45 milyon kişi konuşuyor, bunların büyük çoğunluğu Polonya'da yaşıyor. Dünyaya yayılmış Polonya diasporası — ABD, Almanya, Britanya, Kanada ve Fransa'daki kalabalık topluluklar — eklendiğinde toplam yaklaşık 50 milyona çıkıyor. Polonya, AB'nin beşinci büyük ekonomisi; bilişim hizmetleri, lojistik ve dış ticaret güçlü tarafları. Türkiye ile arasındaki taşımacılık ve ihracat hacmi her yıl büyüyor, Varşova, Krakov ve Vroclav'daki teknoloji merkezleri Türkiyeli yazılımcı ve mühendisler için gerçek bir seçenek haline geldi. Almanya'da yaşayanlar içinse Lehçe, iş yerinde ve mahallede en sık karşılaşılan komşu dillerden biri.

Lehçenin dilbilgisi yoğun bir yapıya sahip. Yedi hâl — yalın, tamlayan, yönelme, belirtme, araç, bulunma ve seslenme — isimlerin, sıfatların ve zamirlerin sonunu cümledeki göreve göre değiştirir. Türkçe konuşan biri için bu fikir yeni değil: sen de çantada, çantadan, çantayla derken aynı işi yaparsın. Fark şu ki Lehçede ek, kelimenin cinsiyetine ve sayısına göre başka başka biçimler alır ve Türkçedeki gibi tek bir düzenli kalıba oturmaz. Üç cinsiyet vardır, eril ayrıca kişili, canlı ve cansız diye ayrılır. Neredeyse her fiil bir çift halinde yaşar — robić/zrobić, pisać/napisać — ve bu çift, eylemin sürüyor mu yoksa tamamlanmış mı olduğunu gösterir.

ABD'deki Foreign Service Institute Lehçeyi Batı Avrupa dillerini konuşanlar için en zor gruplardan birine koyuyor: mesleki düzeye kadar yaklaşık 1.100 ders saati. En büyük engeller hâl sistemi, görünüş çiftleri ve ıslıklı sesler. Ama Türkçe konuşan birinin elinde iki gerçek koz var. Birincisi, hâl mantığı zaten senin dilinde çalışıyor. İkincisi ses tarafı: Lehçedeki sz sesi Türkçenin ş'si, cz sesi ç'si, ż ve rz sesi j'sidir; başkalarının haftalarca uğraştığı sesler sende hazır. Geriye yumuşak dizi (ś, ź, ć) ile ą ve ę burun ünlüleri kalır. Lehçe tonlu değildir, vurgu da neredeyse her zaman sondan bir önceki hecededir. Düzenli çalışmayla sağlam bir A2 altı ila on iki ayda, B2 iki ila üç yılda gerçekçidir.

Langula'nın A1'den B2'ye uzanan 80 dersi yedi hâli ve görünüş sistemini basamak basamak açar; hepsi baştan üstüne yıkılmaz, sırayla gelir. Beş kutulu Leitner kart sistemi isimleri cinsiyetleri ve hâl ekleriyle birlikte kaydeder, bitmiş ve bitmemiş fiil çiftlerini de tek bir birim olarak öğretir. Tarayıcıdaki telaffuz kontrolü ıslıklı seslerin en ince ayrımlarını ve Szczecin ya da chrząszcz gibi ünsüz yığınlarını gerçek zamanlı puanlar; ses kaydı saklanmaz. Ücretsiz, üyeliksiz, kurulum gerektirmeden telefonda ya da bilgisayarda hemen başlayabilirsin.