Nauka dolnoniemieckiego za darmo w przeglądarce

Dolnoniemiecki, nazywany potocznie plattdeutsch albo po prostu platt, nie jest muzealną ciekawostką, tylko żywym językiem regionalnym północnych Niemiec. Aktywnie posługuje się nim od dwóch do trzech milionów osób w Szlezwiku-Holsztynie, Hamburgu, Bremie, Dolnej Saksonii, Meklemburgii-Pomorzu Przednim oraz w częściach Nadrenii Północnej-Westfalii, Saksonii-Anhaltu i Brandenburgii, a rozumie go znacznie więcej. Niemcy chronią platt oficjalnie jako język regionalny na mocy Europejskiej karty języków regionalnych lub mniejszościowych, mimo to UNESCO uznaje go za zagrożony. Codziennie słychać go w radiu NDR, na scenach teatrów dolnoniemieckich i w rozmowach na wsi.

Najbardziej charakterystyczne w dolnoniemieckim jest to, czego nie zrobił: nie przeszedł drugiej przesuwki spółgłoskowej. Tam gdzie niemiecki literacki zamienił dawne k na „ch”, a t na „s” lub „ß”, platt został przy formie starszej, dlatego mówi się tu „maken”, „Water”, „Appel” i „Tied”, a nie „machen”, „Wasser”, „Apfel” i „Zeit”. Bliskość angielskiego i niderlandzkiego nie jest przypadkiem, bo wszystkie trzy wyrastają z tej samej zachodniogermańskiej gałęzi. Gramatyka jest przy tym prostsza niż w niemieckim literackim: celownik zlał się z biernikiem, a w czasie teraźniejszym wszystkie trzy osoby liczby mnogiej mają jedną końcówkę. Pisze się alfabetem łacińskim, choć jednolitej normy nie ma.

Trudność zależy tu od punktu wyjścia bardziej niż w jakimkolwiek innym języku. Jeśli znasz niemiecki, wchodzisz od razu: logika gramatyczna jest znajoma, a ogromny wspólny zasób słów sprawia, że sens tekstu odgadujesz intuicyjnie. Czynnej pracy wymagają za to odpowiedniki dźwiękowe i warianty regionalne. Angielski i niderlandzki dokładają przejrzyste słowa w rodzaju „Hus”, „Dag” czy „eten”. Jeśli nie znasz żadnego z nich, platt jest po prostu kolejnym językiem germańskim, o gramatyce prostszej niż niemiecki literacki. Wyzwaniem dla wszystkich pozostaje kontinuum dialektalne, od holsztyńskiego przez wschodniofryzyjskie po meklemburskie, oraz brak oficjalnego egzaminu w skali CEFR.

I tu wchodzą lekcje Languli. Uporządkowana ścieżka od A1 do B2 z osiemdziesięcioma lekcjami daje jedną spójną linię nauki, której brakuje, gdy zdajesz się na rozproszone materiały regionalne. Fiszki w systemie Leitnera z pięcioma przegródkami utrwalają słowa takie jak „Hus”, „Dag” i „Tied” obok ich niemieckich oraz angielskich sobowtórów, żeby przestały się mylić. Trening wymowy w przeglądarce ocenia od razu, czy mówisz „maken” i „Water”, czy odruchowo wracasz do form literackich, a nagrań nie zapisuje. Wszystko jest bezpłatne, bez instalowania aplikacji i bez obowiązkowej rejestracji.