Learn Dolnoniemiecki free in your browser

Dolnoniemiecki, nazywany potocznie plattdeutsch albo po prostu platt, nie jest muzealną ciekawostką, tylko żywym językiem regionalnym północnych Niemiec. Aktywnie posługuje się nim od dwóch do trzech milionów osób w Szlezwiku-Holsztynie, Hamburgu, Bremie, Dolnej Saksonii, Meklemburgii-Pomorzu Przednim oraz w częściach Nadrenii Północnej-Westfalii, Saksonii-Anhaltu i Brandenburgii, a rozumie go znacznie więcej. Niemcy chronią platt oficjalnie jako język regionalny na mocy Europejskiej karty języków regionalnych lub mniejszościowych, mimo to UNESCO uznaje go za zagrożony. Codziennie słychać go w radiu NDR, na scenach teatrów dolnoniemieckich i w rozmowach na wsi.

Najbardziej charakterystyczne w dolnoniemieckim jest to, czego nie zrobił: nie przeszedł drugiej przesuwki spółgłoskowej. Tam gdzie niemiecki literacki zamienił dawne k na „ch”, a t na „s” lub „ß”, platt został przy formie starszej, dlatego mówi się tu „maken”, „Water”, „Appel” i „Tied”, a nie „machen”, „Wasser”, „Apfel” i „Zeit”. Bliskość angielskiego i niderlandzkiego nie jest przypadkiem, bo wszystkie trzy wyrastają z tej samej zachodniogermańskiej gałęzi. Gramatyka jest przy tym prostsza niż w niemieckim literackim: celownik zlał się z biernikiem, a w czasie teraźniejszym wszystkie trzy osoby liczby mnogiej mają jedną końcówkę. Pisze się alfabetem łacińskim, choć jednolitej normy nie ma.

Trudność zależy tu od punktu wyjścia bardziej niż w jakimkolwiek innym języku. Jeśli znasz niemiecki, wchodzisz od razu: logika gramatyczna jest znajoma, a ogromny wspólny zasób słów sprawia, że sens tekstu odgadujesz intuicyjnie. Czynnej pracy wymagają za to odpowiedniki dźwiękowe i warianty regionalne. Angielski i niderlandzki dokładają przejrzyste słowa w rodzaju „Hus”, „Dag” czy „eten”. Jeśli nie znasz żadnego z nich, platt jest po prostu kolejnym językiem germańskim, o gramatyce prostszej niż niemiecki literacki. Wyzwaniem dla wszystkich pozostaje kontinuum dialektalne, od holsztyńskiego przez wschodniofryzyjskie po meklemburskie, oraz brak oficjalnego egzaminu w skali CEFR.

I tu wchodzą lekcje Languli. Uporządkowana ścieżka od A1 do B2 z osiemdziesięcioma lekcjami daje jedną spójną linię nauki, której brakuje, gdy zdajesz się na rozproszone materiały regionalne. Fiszki w systemie Leitnera z pięcioma przegródkami utrwalają słowa takie jak „Hus”, „Dag” i „Tied” obok ich niemieckich oraz angielskich sobowtórów, żeby przestały się mylić. Trening wymowy w przeglądarce ocenia od razu, czy mówisz „maken” i „Water”, czy odruchowo wracasz do form literackich, a nagrań nie zapisuje. Wszystko jest bezpłatne, bez instalowania aplikacji i bez obowiązkowej rejestracji.