langula
Angielski
mother
MA-derRodzina
Jedno słowo, 26 języków
Rodzina w 26 językach
Rodzinę nazywamy w polskim jednym zestawem słów, niezależnie od tego, kto mówi i po czyjej stronie rodziny ktoś jest. W wielu innych językach te informacje są wpisane w samo słowo: czy starszy brat zwraca się do młodszej siostry, czy babcia jest ze strony mamy, czy taty. Poniżej usłyszysz jedenaście słów rodzinnych w 26 językach, z wymową opisaną pod polskie ucho i błędami, które Polacy popełniają najczęściej — od akcentu nie tam, gdzie trzeba, po spłaszczone podwojone głoski.
Jedno słowo, 26 języków
| Język | matka | ojciec | brat | siostra | syn | córka | dziecko | babcia | dziadek | ciocia | wujek |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Angielski | motherMA-der | fatherFA-der | brotherBRA-der | sisterSIS-ter | sonsan | daughterDO-ter | childczajld | grandmotherGRAND-ma-der | grandfatherGRAND-fa-der | auntant | uncleAN-kel |
| Arabski | أُمّumm | أَبab | أَخach | أُخْتucht | اِبْنibn | بِنْتbint | طِفْلtifl | جَدَّةDŻAD-da | جَدّdżadd | عَمَّةAM-ma | عَمّamm |
| Arabski syryjski | أمimm | أبab | أخach | أختucht | ابنibn | بنتbint | طفلtifl | ستّوSIT-to | جدّوŻID-do | عمّةAM-me | عمّوAM-mo |
| Bułgarski | майкаMAJ-ka | бащаbasz-TA | братbrat | сестраses-TRA | синsin | дъщеряdysz-te-RJA | детеde-TE | бабаBA-ba | дядоDJA-do | леляLE-lja | чичоCZI-czo |
| Chiński | 妈妈ma-ma | 爸爸pa-pa | 哥哥starszy bratge-ge弟弟młodszy bratti-ti | 姐姐starsza siostradźie-dźie妹妹młodsza siostramej-mej | 儿子er-cy | 女儿niu-er | 孩子chaj-cy | 奶奶naj-naj | 爷爷je-je | 阿姨a-i | 叔叔szu-szu |
| Chorwacki | majkaMAJ-ka | otacO-tac | brat | sestraSES-tra | sin | kći | dijeteDI-je-te | bakaBA-ka | djed | tetaTE-ta | ujakU-jak |
| Dolnoniemiecki | MudderMUD-der | VadderFAD-der | BroderBRO-der | SüsterZYS-ter | Söhnzeun | DochderDOCH-der | Kindkint | OmaO-ma | OpaO-pa | Tant | ÜnkelYN-kel |
| Duński | mor | far | bror | søsterSES-ta | sønsen | datterDA-ta | barn | bedstemorBES-te-mor | bedstefarBES-te-far | tanteTAN-de | onkelON-kel |
| Fiński | äitiAJ-ti | isäI-sa | veliWE-li | siskoSIS-ko | poikaPOJ-ka | tyttöTYT-teu | lapsiLAP-si | isoäitiI-so-aj-ti | isoisäI-so-i-sa | tätiTA-ti | setäSE-ta |
| Francuski | la mèrela MER | le pèrele PER | le frèrele FRER | la sœurla SEUR | le filsle FIS | la fillela FIJ | l'enfantlą-FĄ | la grand-mèrela grą-MER | le grand-pèrele grą-PER | la tantela TĄT | l'oncleLĄKL |
| Grecki | μητέραmi-TE-ra | πατέραςpa-TE-ras | αδερφόςa-der-FOS | αδερφήa-der-FI | γιοςjos | κόρηKO-ri | παιδίpe-DI | γιαγιάja-JA | παππούςpa-PUS | θείαsja | θείοςsjos |
| Hiszpański | la madrela MA-dre | el padreel PA-dre | el hermanoel er-MA-no | la hermanala er-MA-na | el hijoel I-cho | la hijala I-cha | el niñoel NI-ńo | la abuelala a-BŁE-la | el abueloel a-BŁE-lo | la tíala TI-a | el tíoel TI-o |
| Japoński | お母さんo-kaa-san | お父さんo-too-san | 兄starszy brata-ni弟młodszy brato-too-to | 姉starsza siostraa-ne妹młodsza siostrai-moo-to | 息子mu-su-ko | 娘mu-su-me | 子供ko-do-mo | おばあさんo-baa-san | おじいさんo-dźii-san | おばさんo-ba-san | おじさんo-dźi-san |
| Koreański | 어머니o-mo-ni | 아버지a-bo-dzi | 형starszy brat (mężczyzny)hjong오빠starszy brat (kobiety)o-pa동생młodsze rodzeństwotong-seng | 누나starsza siostra (mężczyzny)nu-na언니starsza siostra (kobiety)on-ni동생młodsze rodzeństwotong-seng | 아들a-dyl | 딸tal | 아이a-i | 할머니hal-mo-ni | 할아버지ha-ra-bo-dzi | 이모i-mo | 삼촌sam-ćon |
| Niderlandzki | moederMU-der | vaderWA-der | broerbrur | zuszys | zoonzon | dochterDOCH-ter | kindkint | omaO-ma | opaO-pa | tanteTAN-te | oomom |
| Niemiecki | die Mutterdi MUT-a | der Vaterder FA-ta | der Bruderder BRU-da | die Schwesterdi SZWES-ta | der Sohnder zon | die Tochterdi TOCH-ta | das Kinddas kint | die Großmutterdi GROS-mut-a | der Großvaterder GROS-fa-ta | die Tantedi TAN-te | der Onkelder ON-kel |
| Niemiecki austriacki | MuattaMUAT-a | VodaFO-da | BruadaBRU-a-da | SchwestaSZWES-ta | Bua | DirndlDIRN-dl | Kindkint | OmaO-ma | OpaO-pa | Tant | OnkelON-kel |
| Norweski | mormur | far | brorbrur | søsterSEUS-ter | sønnseun | datterDAT-ter | barn | bestemorBES-te-mur | bestefarBES-te-far | tanteTAN-te | onkelON-kel |
| Polski | matka | ojciec | brat | siostra | syn | córka | dziecko | babcia | dziadek | ciocia | wujek |
| Portugalski | mãemąj | paipaj | irmãoir-MĄŁ | irmãir-MĄ | filhoFIL-ju | filhaFIL-ja | criançakri-Ą-sa | avóa-WO | avôa-WO | tiaTI-a | tioTI-u |
| Rosyjski | матьmać | отецa-TIEC | братbrat | сестраsies-TRA | сынsyn | дочьdoć | ребёнокrie-BIO-nak | бабушкаBA-busz-ka | дедушкаDIE-dusz-ka | тётяTIO-tia | дядяDIA-dia |
| Rumuński | mamăMA-my | tatăTA-ty | frateFRA-te | sorăSO-ry | fiufił | fiicăFI-ky | copilko-PIL | bunicăbu-NI-ky | bunicbu-NIK | mătușămy-TU-szy | unchiunk |
| Szwedzki | mammaMAM-ma | pappaPAP-pa | brorbrur | systerSYS-ter | son | dotterDOT-ter | barn | mormorMUR-mur | farfarFAR-far | mosterMOS-ter | farbrorFAR-brur |
| Turecki | annean-NE | bababa-BA | erkek kardeşer-ĆEĆ kar-DESZ | kız kardeşkyz kar-DESZ | oğulo-UL | kız evlatkyz ew-LAT | çocukczo-DŻUK | büyükannebiu-jiuć-an-NE | büyükbababiu-jiuć-ba-BA | teyzetej-ZE | amcaam-DŻA |
| Ukraiński | матиMA-ty | батькоBAĆ-ko | братbrat | сестраses-TRA | синsyn | донькаDOŃ-ka | дитинаdy-TY-na | бабусяba-BU-sia | дідусьdzi-DUŚ | тіткаĆIT-ka | дядькоDZIAĆ-ko |
| Włoski | la madrela MA-dre | il padreil PA-dre | il fratelloil fra-TEL-lo | la sorellala so-REL-la | il figlioil FIL-jo | la figliala FIL-ja | il bambinoil bam-BI-no | la nonnala NON-na | il nonnoil NON-no | la ziala tsja | lo ziolo tsjo |
Kto mówi i po czyjej stronie
Polskie „brat” i „siostra” brzmią tak samo bez względu na to, kto je wypowiada. Koreański różnicuje starsze rodzeństwo według płci mówiącego: mężczyzna o starszym bracie powie „형”, kobieta powie „오빠”; starszą siostrę mężczyzna nazwie „누나”, kobieta „언니”. Młodsze rodzeństwo, niezależnie od płci obu stron, to zawsze „동생”.
Szwedzki z kolei rozróżnia stronę rodziny w samym słowie: „mormor” to dosłownie „mama mamy”, czyli babcia ze strony matki, a „farfar” — dziadek ze strony ojca. Polskie „babcia” i „dziadek” takiej informacji w ogóle nie niosą.
Wymowa: cecha całej rodziny słów
Niemieckie słowa rodzinne mają wspólną cechę: „Mutter”, „Vater”, „Bruder”, „Schwester”, „Tochter” — w każdym z nich końcowe -er nie brzmi jak polskie r, tylko jak samogłoskowe ɐ, coś między „a” a „e”. To nie wyjątek jednego słowa, tylko reguła całego języka.
Duńskie podstawowe słowa rodzinne — „mor”, „far”, „bror”, „søn”, „barn” — niemal wszystkie kończą się stødem, tym samym gardłowym ścięciem głosu, które w duńskim pojawia się przy niemal każdej okazji. Dłuższe „bedstefar” (dziadek) też go nie traci.
Typowe błędy Polaków
Znowu polski akcent na przedostatniej sylabie. W tureckim „anne” (matka) akcent pada na drugą, ostatnią sylabę — an-NE, nie AN-ne, jak podpowiedziałaby polska intuicja.
Drugi nawyk to spłaszczanie podwojonych spółgłosek. We włoskim „sorella” (siostra), „fratello” (brat) czy „nonna” (babcia) podwojona spółgłoska w środku to osobna cecha wymowy, nie ozdobnik — Polacy, nieprzyzwyczajeni do takiej długości, regularnie ją skracają.
Krótkie dialogi z życia
Przedstawianie starszego brata koleżance w Seulu
- Kobieta이 사람은 우리 오빠예요.To jest mój starszy brat.
- Koleżanka만나서 반가워요!Miło cię poznać!
Pytanie o zdjęcie rodzinne w Sztokholmie
- ZnajomyVem är det på bilden?Kto jest na zdjęciu?
- TyDet är min mormor.To moja babcia, ze strony mamy.
Rozmowa o rodzinie przy herbacie w Ankarze
- SąsiadkaAnnen nasıl?Jak się miewa twoja mama?
- TyAnnem iyi, teşekkür ederim.Moja mama ma się dobrze, dziękuję.
Opowiadanie o wakacjach u babci we Włoszech
- WnuczkaQuest'estate vado dalla nonna in Toscana.Tego lata jadę do babci do Toskanii.
- PrzyjaciółkaChe bello, saluta la nonna!Jak miło, pozdrów babcię!
Najczęstsze pytania
- Dlaczego koreański ma różne słowa na starszego brata dla mężczyzny i kobiety?
- Bo forma zależy od płci osoby mówiącej, nie słuchacza. Mężczyzna powie o starszym bracie „형”, kobieta powie „오빠” — to samo dotyczy starszej siostry.
- Co znaczy szwedzkie mormor?
- Dosłownie „mama mamy”, czyli babcia ze strony matki. Szwedzki rozróżnia to od babci ze strony ojca osobnym słowem.
- Jak wymówić duńskie mor (matka)?
- Ze stødem na końcu — krótkim, gardłowym ścięciem głosu, charakterystycznym dla duńskiego niemal przy każdym słowie rodzinnym.