langula
İngilizce
red
REDRenkler
Tek kelime, 26 dil
26 dilde renkler
Türkçenin zaten canlı bir renk kelime dağarcığı var: kırmızı, mavi, yeşil, sarı gibi köklü kelimelerin yanında “turuncu” ve “gri” gibi Fransızcadan gelen ödünç sözcükler de var. Bu yüzden 26 dildeki renk isimlerine bakarken bazı sesler hiç yabancı gelmeyecek, bazıları kulağını zorlayacak. Aşağıdaki tabloda dokuz temel rengi 26 dilde dinleyebilir, Türkçe okunuşlarını görebilirsin.
Tek kelime, 26 dil
| Dil | kırmızı | mavi | yeşil | sarı | siyah | beyaz | kahverengi | gri | turuncu |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Almanca | rot | blau | grün | gelbGELP | schwarzŞVARTS | weißVAYS | braun | grau | orangeo-RANJ |
| Arapça | أَحْمَرAH-mer | أَزْرَقEZ-rak | أَخْضَرAH-dar | أَصْفَرAS-far | أَسْوَدES-ved | أَبْيَضEB-yad | بُنِّيّBUN-ni | رَمَادِيّra-ma-Dİ | بُرْتُقَالِيّbur-tu-ka-Lİ |
| Avusturya Almancası | rot | blau | grün | gelbGELP | schwarzŞVARTS | weißVAYS | braun | grau | orangeo-RANJ |
| Aşağı Almanca | rootROT | blau | gröönGRÖN | geelGEL | swartSVART | wittVİT | bruunBRUN | grau | orangeo-RANJ |
| Bulgarca | червенçer-VEN | синSİN | зеленze-LEN | жълтJıLT | черенÇE-ren | бялBYAL | кафявka-FYAV | сивSİV | оранжевo-RAN-jev |
| Danca | rødRÖD | blåBLO | grønGRÖN | gul | sortVİ | hvidSORT | brun | gråGRO | orangeo-RANŞ |
| Felemenkçe | roodROT | blauwBLAU | groenHRUN | geelHEL | zwartZVART | witVİT | bruinBRÖYN | grijsHREYS | oranjeo-RAN-ye |
| Fince | punainenPU-nay-nen | sininenSİ-ni-nen | vihreäVİh-re-a | keltainenKEL-tay-nen | mustaMUS-ta | valkoinenVAL-koy-nen | ruskeaRUS-ke-a | harmaaHAR-ma | oranssio-RAN-si |
| Fransızca | rougeRUJ | bleuBLÖ | vertVER | jauneJON | noirNUAR | blancBLAN | marronma-RON | grisGRİ | orangeo-RANJ |
| Hırvatça | crvenCİR-ven | plav | zelenZE-len | žutJUT | crnCİRN | bijelBİ-yel | smeđSMEC | sivSİV | narančastna-ran-ÇAST |
| Japonca | 赤A-ka | 青A-o | 緑mi-DO-ri | 黄色Kİ-i-ro | 黒KU-ro | 白Şİ-ro | 茶色ça-i-RO | 灰色ha-i-İ-ro | オレンジo-REN-ci |
| Korece | 빨간색PAL-gan-sek | 파란색pa-RAN-sek | 초록색ço-ROK-sek | 노란색no-RAN-sek | 검은색ko-MÜN-sek | 하얀색ha-YAN-sek | 갈색KAL-sek | 회색HO-sek | 주황색cu-HVANG-sek |
| Lehçe | czerwonyçer-VO-nı | niebieskinye-BYES-ki | zielonyzye-LO-nı | żółtyJUL-tı | czarnyÇAR-nı | białyBYA-wı | brązowybron-ZO-vı | szaryŞA-rı | pomarańczowypo-ma-ran-ÇO-vı |
| Norveççe | rødRÖ | blåBLO | grønnGRÖNN | gul | svart | hvitVİT | brun | gråGRO | oransjeo-RAN-şe |
| Portekizce | vermelhover-ME-lyu | azula-ZUL | verdeVER-de | amareloa-ma-RE-lu | pretoPRE-tu | brancoBRAN-ku | marromma-HON | cinzaSİN-za | laranjala-RAN-ja |
| Rumence | roșuRO-şu | albastrual-BAS-tru | verdeVER-de | galbenGAL-ben | negruNE-gru | alb | maroMA-ro | griGRİ | portocaliupor-to-KA-liu |
| Rusça | красныйKRAS-nıy | синийSİ-niy | зелёныйzi-LYO-nıy | жёлтыйJOL-tıy | чёрныйÇOR-nıy | белыйBE-lıy | коричневыйko-Rİç-ne-vıy | серыйSE-rıy | оранжевыйo-RAN-je-vıy |
| Suriye Arapçası | أحمرAH-mer | أزرقEZ-rak | أخضرAH-dar | أصفرAS-far | أسودES-ved | أبيضEB-yad | بنيBEN-ni | رماديrı-MA-di | برتقاليbur-tu-A-ni |
| Türkçe | kırmızı | mavi | yeşil | sarı | siyah | beyaz | kahverengi | gri | turuncu |
| Ukraynaca | червонийçer-VO-nıy | синійSİ-niy | зеленийze-LE-niy | жовтийJOV-tiy | чорнийÇOR-niy | білийBİ-liy | коричневийko-RİÇ-ne-viy | сірийSİ-riy | помаранчевийpo-ma-RAN-çe-viy |
| Yunanca | κόκκινοKO-ki-no | μπλεBLE | πράσινοPRA-si-no | κίτρινοKİ-tri-no | μαύροMAV-ro | άσπροAS-pro | καφέka-FE | γκριGRİ | πορτοκαλίpor-to-ka-Lİ |
| Çince | 红色HUNG-se | 蓝色LAN-se | 绿色LÜ-se | 黄色HUANG-se | 黑色HEY-se | 白色BAY-se | 棕色CUNG-se | 灰色HUEY-se | 橙色ÇENG-se |
| İngilizce | red | blueBLU | greenGRİN | yellowYE-lo | blackBLEK | whiteVAYT | brownBRAUN | grey | orangeO-rınc |
| İspanyolca | rojoRO-ho | azula-SUL | verdeVER-de | amarilloa-ma-Rİ-yo | negroNE-gro | blancoBLAN-ko | marrónma-RON | grisGRİS | naranjana-RAN-ha |
| İsveççe | röd | blåBLO | grön | gul | svart | vitVİT | brun | gråGRO | orangeo-RANSH |
| İtalyanca | rossoROS-so | blu | verdeVER-de | gialloCAL-lo | neroNE-ro | biancoBYAN-ko | marronemar-RO-ne | grigioGRİ-co | arancionea-ran-ÇO-ne |
Kıyafet, ev eşyası ve favori renk sohbetleri
Renkler günlük hayatta en çok kıyafet alışverişinde, ev eşyası seçerken ya da “en sevdiğin renk hangisi” sohbetlerinde geçer. Çoğu dilde renk kelimesi sade bir sıfattır, ama Lehçede farklıdır: czerwony (kırmızı), zielony (yeşil), żółty (sarı) ve brązowy (kahverengi) kelimelerinin sonundaki -y eki eril cinsi işaret eder; kelime dişil ya da nötr bir isimle kullanılınca bu ek değişir.
Bazı diller rengi ayrı bir kelime yerine bileşik bir isimle anlatır: Korecede 빨간색 (kırmızı) ve 파란색 (mavi) kelimelerinin sonundaki 색 hecesi tam olarak “renk” demektir. Rumence konuşan biriyle alışverişte ise şaşırtıcı bir kolaylık var: gri için Türkçedeki gibi neredeyse birebir “gri” dersin — iki dil de bu kelimeyi Fransızcadan almış.
Tanıdık sesler, yabancı sesler
Türkçedeki ö ve ü sesleri burada avantaj sağlıyor: İsveççedeki röd (kırmızı) ve grön (yeşil) kelimelerindeki ö sesi Türkçedeki ö’ye çok yakındır. Danca rød ve grøn buna yakın bir sesle başlar, ama sonunda Türkçede hiç olmayan bir özellik ekler: boğazda kısa bir sıkışma (stød), kelime neredeyse yutulur.
Buna karşılık Fransızcadaki blanc (beyaz) kelimesi genizden çıkan bir ünlüyle biter; n harfi ayrıca telaffuz edilmez. Orange (turuncu) kelimesinde de aynı genizden gelen ünlü geçer, ama bu kez sözcük sonda bir “j” sesiyle kapanır. İspanyolcadaki azul (mavi) kelimesindeki z ise Türkçede olmayan bir sesle, dilin ucu dişler arasından çıkan bir “th” ile okunur: aθul. Vurgu da dilden dile değişir: Yunanca κόκκινο (kırmızı) ilk hecede vurgulanırken, Rusça коричневый (kahverengi) ikinci hecede vurgulanır.
Türkçe konuşanların bu renklerde sık yaptığı hatalar
Türkçede hece başında art arda iki ünsüz bulunmaz, bu yüzden Hırvatçadaki crn (siyah) kelimesi büyük bir tuzaktır: kelimede hiç ünlü yoktur, r tek başına hece çekirdeği görevi görür. Türkçe konuşanlar araya bir ünlü sıkıştırıp “çırın” gibi bir şey söyleme eğilimindedir; doğrusu r’yi ünlüsüz, tek bir titreşimle uzatmaktır.
İkinci sık hata vurgu yeridir. Türkçede vurgu çoğunlukla son hecededir, bu alışkanlık Rusçada işe yaramaz: красный (kırmızı) ve серый (gri) ilk hecede vurgulanır, ama коричневый (kahverengi) ikinci hecede vurgulanır — ezbere değil, kelime kelime öğrenmek gerekir. Üçüncü hata azul kelimesinde görülür: “th” sesi bilinmediği için genelde “s”ye çevrilip “asul” denir.
Günlük hayattan kısa diyaloglar
Almanya’da bir giyim mağazasında
- SatıcıWelche Farbe möchten Sie?Hangi rengi istersiniz?
- SenDer Pullover ist blau, das nehme ich.Kazak mavi, bunu alıyorum.
Moskova’da bir hediyelik eşya dükkânında
- SatıcıКакой цвет вам нравится?Hangi rengi seviyorsunuz?
- SenЭтот шарф красный, я его беру.Bu atkı kırmızı, onu alıyorum.
Atina’da bir mobilya mağazasında
- SatıcıΠοιο χρώμα προτιμάτε για τον καναπέ;Kanepe için hangi rengi tercih edersiniz?
- SenΤο χρώμα είναι πράσινο, μου αρέσει πολύ.Rengi yeşil, çok hoşuma gidiyor.
Bir pazarda halı seçerken
- Satıcıهل يعجبك هذا اللون؟Bu rengi beğendin mi?
- Senنعم، اللون الأَصْفَر جميل.Evet, bu sarı renk çok güzel.
Sık sorulan sorular
- Hangi dildeki renk kelimesi Türkçeye en çok benziyor?
- Rumence “gri” kelimesi Türkçedeki “gri” ile birebir aynı yazılır ve aynı anlama gelir; ikisi de Fransızcadan alınmıştır. Fransızca “gris” ve İtalyanca “grigio” da aynı köke yakın kelimelerdir.
- Lehçede renk sıfatlarının vurgusu nereye düşer?
- Lehçede vurgu neredeyse istisnasız sondan bir önceki hecededir. Bu yüzden czerwony (kırmızı) cer-VO-ny, zielony (yeşil) zie-LO-ny şeklinde okunur.
- Fransızcada renk isimlerinin sonundaki burun sesi nasıl çıkarılır?
- Blanc (beyaz) kelimesinde son ünlü genizden çıkar; n harfi ayrıca telaffuz edilmez, hava sadece burundan geçer. Orange (turuncu) kelimesinde de aynı genizden gelen ünlü var, ama bu kez sözcük sonda bir “j” sesiyle biter.